Make your own free website on Tripod.com
"Waarden, normen en gedrag"

Waarden vertellen (in abstracte term) wat we waardevol vinden. Een mogelijke definitie is: waarden zijn de dingen in het leven waarvoor je je wilt inzetten. Voorbeelden van waarden zijn:

* eerlijkheid en waarheid
* vriendelijkheid
* vrijheid
* gelijkwaardigheid
* liefde tot God
* respect voor anderen
* gehoorzaamheid
* geld verdienen
* verdraagzaamheid
* eerbied voor de schepping
* trouw
* zelfbeheersing
* samenwerking
* betrouwbaarheid
* dienstbaarheid
* verantwoordelijkheid
* vrede
* respect voor andermans eigendommen

Een kenmerk van waarden is dat mensen ze vrijwillig aannemen. Er moeten ook mensen zijn die zich voor die waarden willen inzetten en zonodig anderen willen wijzen op het belang ervan.

Waarden vertellen je nog niet hoe je die situatie kunt bereiken. Daar heb je gedragsregels voor nodig, die we ook wel 'normen' noemen. Normen zijn de concrete gedragsregels die uit de waarden voortkomen en geven aan wat we in de maatschappij normaal gedrag vinden, zodat we een goede samenleving hebben of krijgen. Voorbeelden van normen zijn: "Je mag niet door het rode stoplicht rijden" en "Je bent verplicht iemand die gewond is te helpen", maar ook: "Je hoort een volwassen persoon die je niet kent met 'u' aan te spreken."

Het gedrag van een persoon komt gewoonlijk voort uit de normen en waarden die iemand tot de zijne heeft gemaakt. In de praktijk kunnen mensen echter terugschrikken voor de gevolgen die bepaalde waarden en normen voor hun persoonlijke belangen met zich meebrengen. Het is bijvoorbeeld bekend dat veel mensen verklaren dat ze een voorstander zijn van scharreleieren en -vlees, maar als blijkt dat deze producten duurder zijn dan eieren uit legbatterijen of vlees van kistkalveren, kopen ze toch vaak het goedkoopste product.

Sancties en straf
Wanneer het overtreden van bepaalde normen schadelijke gevolgen heeft voor onze samenleving, zijn die normen vaak in wettelijke regels vastgelegd. In ons rechtssysteem heeft de overtreding van dergelijke normen gewoonlijk een straf of boet tot gevolg. Maar lang niet alle normen zijn wettelijk vastgelegd. Er wordt van veel normen verwacht dat je je er vrijwillig aan houdt. Natuurlijk word je lang niet altijd aangepakt als je je niet aan bepaalde normen houdt. Wel zullen mensen anders met je omgaan en anders op je gaan reageren als je je niet sociaal (=aangepast aan de samenleving) gedraagt.